İlçenin tarihi, genelde Trabzon'un tarihi ile ilişkilidir. Tarihi bilgilere göre İlçe, Eti'ler den itibaren birçok kavimin uğrak yeri olmuştur. Peçeneklerin ve Bizanslıların hakimiyeti altına girmiştir. En son olarak 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon'u Rum Pontus İmparatorluğu'ndan alması ile Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetimine geçmiştir. 1915 yılında Birinci Dünya Savaşı sırasında ilçe, Rus ordularının işgaline uğrar. İlçemizin 27 km güneyindeki Sultanmurat Yaylasında bulunan “Şehitler Tepesi” bu savaşta şehit düşen Türk Askerlerinin ölümsüz anıtıdır.

Çaykara, Of İlçesine bağlı bir köy iken, 1947 yılında ilçe olmuştur. 27 Şubat ilçemizin kurtuluş günü, 23 Haziran Sultanmurat Şehitleri'ni Anma Günü olarak kutlanmaktadır.

Çaykara, dağlık, yamaç ve kayalık bir yapıya sahiptir. Trabzon İli'ne 75 km uzaklıkta, ilçe merkezi denizden 280 m yükseklikte olup, 25 km içeridedir. Of ilçesinden Bayburt ili istikametine uzanan vadinin içinde kurulmuştur. Soğanlı Dağları ve Uzungöl bucağının doğu ve güneyinde bulunan dağlardan çıkan sular, Ataköy kasabası yakınından birleşerek Solaklı Çayı adını alır ve Of ilçesinde denize dökülür. Solaklı çayı dar olduğundan, bu çayın kenarında bulunan İlçede yerleşim alanı da dardır. Trabzon ilinin deniz sahilinden içeride olan 6 ilçesinden biridir. Of - Dernekpazarı - Çaykara - Bayburt Devlet Karayolu Solaklı Çayı'nı takip eder. Bayburt ili sınırları içinde bulunan Soğanlı Dağları'nın yüksekliği 4.000 metreyi bulur.